శ్రీ శివ సహస్రనామ స్తోత్రం
పూర్వపీఠిక: వాసుదేవ ఉవాచ । తతః స ప్రయతో భూత్వా మమ తాత యుధిష్ఠిర । ప్రాంజలిః ప్రాహ విప్రర్షిర్నామసంగ్రహమాదితః ।। 1 ।। ఉపమన్యురువాచ । బ్రహ్మప్రోక్తైరృషిప్రోక్తైర్వేదవేదాంగసంభవైః । సర్వలోకేషు విఖ్యాతం స్తుత్యం స్తోష్యామి నామభిః ।। 2 ।। మహద్భిర్విహితైః సత్యైః సిద్ధైః సర్వార్థసాధకైః । ఋషిణా తండినా భక్త్యా కృతైర్వేదకృతాత్మనా ।। 3 ।। యథోక్తైః సాధుభిః ఖ్యాతైర్మునిభిస్తత్త్వదర్శిభిః । ప్రవరం ప్రథమం స్వర్గ్యం సర్వభూతహితం శుభమ్ ।। 4 ।। శ్రుతైః సర్వత్ర జగతి బ్రహ్మలోకావతారితైః । సత్యైస్తత్పరమం బ్రహ్మ బ్రహ్మప్రోక్తం సనాతనమ్ ।। 5 ।। వక్ష్యే యదుకులశ్రేష్ఠ శృణుష్వావహితో మమ । వరయైనం భవం దేవం భక్తస్త్వం పరమేశ్వరమ్ ।। 6 ।। తేన తే శ్రావయిష్యామి యత్తద్బ్రహ్మ సనాతనమ్ । న శక్యం విస్తరాత్కృత్స్నం వక్తుం సర్వస్య కేనచిత్ ।। 7 ।। యుక్తేనాపి విభూతీనామపి వర్షశతైరపి । యస్యాదిర్మధ్యమంతం చ సురైరపి న గమ్యతే ।। 8 ।। కస్తస్య శక్నుయాద్వక్తుం గుణాన్ కార్త్స్న్యేన మాధవ । కిం తు దేవస్య మహతః సంక్షిప్తార్థపదాక్షరమ్ ।। 9 ।। శక్తితశ్చరితం వక్ష్యే ప్రసాదాత్తస్య ధీమతః । అప్రాప్య తు తతోఽనుజ్ఞాం న శక్యః స్తోతుమీశ్వరః ।। 10 ।। యదా తేనాభ్యనుజ్ఞాతః స్తుతో వై స తదా మయా । అనాదినిధనస్యాహం జగద్యోనేర్మహాత్మనః ।। 11 ।। నామ్నాం కించిత్సముద్దేశం వక్ష్యామ్యవ్యక్తయోనినః । వరదస్య వరేణ్యస్య విశ్వరూపస్య ధీమతః ।। 12 ।। శృణు నామ్నాం చ యం కృష్ణ యదుక్తం పద్మయోనినా । దశనామసహస్రాణి యాన్యాహ ప్రపితామహః ।। 13 ।। తాని నిర్మథ్య మనసా దధ్నో ఘృతమివోద్ధృతమ్ । గిరేః సారం యథా హేమ పుష్పసారం యథా మధు ।। 14 ।। ఘృతాత్సారం యథా మండస్తథైతత్సారముద్ధృతమ్ । సర్వపాపాపహమిదం చతుర్వేదసమన్వితమ్ ।। 15 ।। ప్రయత్నేనాధిగంతవ్యం ధార్యం చ ప్రయతాత్మనా । మాంగళ్యం పౌష్టికం చైవ రక్షోఘ్నం పావనం మహత్ ।। 16 ।। ఇదం భక్తాయ దాతవ్యం శ్రద్దధానాస్తికాయ చ । నాశ్రద్దధానరూపాయ నాస్తికాయాజితాత్మనే ।। 17 ।। యశ్చాభ్యసూయతే దేవం కారణాత్మానమీశ్వరమ్ । స కృష్ణ నరకం యాతి సహ పూర్వైః సహాత్మజైః ।। 18 ।। ఇదం ధ్యానమిదం యోగమిదం ధ్యేయమనుత్తమమ్ । ఇదం జప్యమిదం జ్ఞానం రహస్యమిదముత్తమమ్ ।। 19 ।। యం జ్ఞాత్వా అంతకాలేపి గచ్ఛేత పరమాం గతిమ్ । పవిత్రం మంగళం మేధ్యం కల్యాణమిదముత్తమమ్ ।। 20 ।। ఇదం బ్రహ్మా పురా కృత్వా సర్వలోకపితామహః । సర్వ స్తవానాం రాజత్వే దివ్యానాం సమకల్పయత్ ।। 21 ।। తదా ప్రభృతి చైవాయమీశ్వరస్య మహాత్మనః । స్తవరాజ ఇతి ఖ్యాతో జగత్యమరపూజితః ।। 22 ।। బ్రహ్మలోకాదయం స్వర్గే స్తవరాజోఽవతారితః । యతస్తండిః పురా ప్రాప తేన తండికృతోఽభవత్ ।। 23 ।। స్వర్గాచ్చైవాత్ర భూర్లోకం తండినా హ్యవతారితః । సర్వమంగళమాంగళ్యం సర్వపాపప్రణాశనమ్ ।। 24 ।। నిగదిష్యే మహాబాహో స్తవానాముత్తమం స్తవమ్ । బ్రహ్మణామపి యద్బ్రహ్మ పరాణామపి యత్పరమ్ ।। 25 ।। తేజసామపి యత్తేజస్తపసామపి యత్తపః । శాంతానామపి యః శాంతో ద్యుతీనామపి యా ద్యుతిః ।। 26 ।। దాంతానామపి యో దాంతో ధీమతామపి యా చ ధీః । దేవానామపి యో దేవ ఋషీణామపి యస్త్వృషిః ।। 27 ।। యజ్ఞానామపి యో యజ్ఞః శివానామపి యః శివః । రుద్రాణామపి యో రుద్రః ప్రభా ప్రభవతామపి ।। 28 ।। యోగినామపి యో యోగీ కారణానాం చ కారణమ్ । యతో లోకాః సంభవంతి న భవంతి యతః పునః ।। 29 ।। సర్వభూతాత్మభూతస్య హరస్యామితతేజసః । అష్టోత్తరసహస్రం తు నామ్నాం శర్వస్య మే శృణు । యచ్ఛ్రుత్వా మనుజవ్యాఘ్ర సర్వాన్కామానవాప్స్యసి ।। 30 ।। ధ్యానం: శాంతం పద్మాసనస్థం శశిధరముకుటం పంచవక్త్రం త్రినేత్రం శూలం వజ్రం చ ఖడ్గం పరశుమభయదం దక్షభాగే వహంతమ్ । నాగం పాశం చ ఘంటాం ప్రళయహుతవహం సాంకుశం వామభాగే నానాలంకారయుక్తం స్ఫటికమణినిభం పార్వతీశం నమామి ।। స్తోత్రం: ఓం స్థిరః స్థాణుః ప్రభుర్భీమః ప్రవరో వరదో వరః । సర్వాత్మా సర్వవిఖ్యాతః సర్వః సర్వకరో భవః ।। 1 ।। జటీ చర్మీ శిఖండీ చ సర్వాంగః సర్వభావనః । హరశ్చ హరిణాక్షశ్చ సర్వభూతహరః ప్రభుః ।। 2 ।। ప్రవృత్తిశ్చ నివృత్తిశ్చ నియతః శాశ్వతో ధ్రువః । శ్మశానవాసీ భగవాన్ ఖచరో గోచరోఽర్దనః ।। 3 ।। అభివాద్యో మహాకర్మా తపస్వీ భూతభావనః । ఉన్మత్తవేషప్రచ్ఛన్నః సర్వలోకప్రజాపతిః ।। 4 ।। మహారూపో మహాకాయో వృషరూపో మహాయశాః । మహాత్మా సర్వభూతాత్మా విశ్వరూపో మహాహనుః ।। 5 ।। లోకపాలోఽంతర్హితాత్మా ప్రసాదో హయగర్దభిః । పవిత్రం చ మహాంశ్చైవ నియమో నియమాశ్రితః ।। 6 ।। సర్వకర్మా స్వయంభూత ఆదిరాదికరో నిధిః । సహస్రాక్షో విశాలాక్షః సోమో నక్షత్రసాధకః ।। 7 ।। చంద్రః సూర్యః శనిః కేతుర్గ్రహో గ్రహపతిర్వరః । అత్రిరత్ర్యా నమస్కర్తా మృగబాణార్పణోఽనఘః ।। 8 ।। మహాతపా ఘోరతపా అదీనో దీనసాధకః । సంవత్సరకరో మంత్రః ప్రమాణం పరమం తపః ।। 9 ।। యోగీ యోజ్యో మహాబీజో మహారేతా మహాబలః । సువర్ణరేతాః సర్వజ్ఞః సుబీజో బీజవాహనః ।। 10 ।। దశబాహుస్త్వనిమిషో నీలకంఠ ఉమాపతిః । విశ్వరూపః స్వయం శ్రేష్ఠో బలవీరో బలో గణః ।। 11 ।। గణకర్తా గణపతిర్దిగ్వాసాః కామ ఏవ చ । మంత్రవిత్పరమో మంత్రః సర్వభావకరో హరః ।। 12 ।। కమండలుధరో ధన్వీ బాణహస్తః కపాలవాన్ । అశనీ శతఘ్నీ ఖడ్గీ పట్టిశీ చాయుధీ మహాన్ ।। 13 ।। స్రువహస్తః సురూపశ్చ తేజస్తేజస్కరో నిధిః । ఉష్ణీషీ చ సువక్త్రశ్చ ఉదగ్రో వినతస్తథా ।। 14 ।। దీర్ఘశ్చ హరికేశశ్చ సుతీర్థః కృష్ణ ఏవ చ । సృగాలరూపః సిద్ధార్థో ముండః సర్వశుభంకరః ।। 15 ।। అజశ్చ బహురూపశ్చ గంధధారీ కపర్ద్యపి । ఊర్ధ్వరేతా ఊర్ధ్వలింగ ఊర్ధ్వశాయీ నభఃస్థలః ।। 16 ।। త్రిజటీ చీరవాసాశ్చ రుద్రః సేనాపతిర్విభుః । అహశ్చరో నక్తంచరస్తిగ్మమన్యుః సువర్చసః ।। 17 ।। గజహా దైత్యహా కాలో లోకధాతా గుణాకరః । సింహశార్దూలరూపశ్చ ఆర్ద్రచర్మాంబరావృతః ।। 18 ।। కాలయోగీ మహానాదః సర్వకామశ్చతుష్పథః । నిశాచరః ప్రేతచారీ భూతచారీ మహేశ్వరః ।। 19 ।। బహుభూతో బహుధరః స్వర్భానురమితో గతిః । నృత్యప్రియో నిత్యనర్తో నర్తకః సర్వలాలసః ।। 20 ।। ఘోరో మహాతపాః పాశో నిత్యో గిరిరుహో నభః । సహస్రహస్తో విజయో వ్యవసాయో హ్యతంద్రితః ।। 21 ।। అధర్షణో ధర్షణాత్మా యజ్ఞహా కామనాశకః । దక్షయాగాపహారీ చ సుసహో మధ్యమస్తథా ।। 22 ।। తేజోపహారీ బలహా ముదితోఽర్థోఽజితోఽవరః । గంభీరఘోషో గంభీరో గంభీరబలవాహనః ।। 23 ।। న్యగ్రోధరూపో న్యగ్రోధో వృక్షకర్ణస్థితిర్విభుః । సుతీక్ష్ణదశనశ్చైవ మహాకాయో మహాననః ।। 24 ।। విష్వక్సేనో హరిర్యజ్ఞః సంయుగాపీడవాహనః । తీక్ష్ణతాపశ్చ హర్యశ్వః సహాయః కర్మకాలవిత్ ।। 25 ।। విష్ణుప్రసాదితో యజ్ఞః సముద్రో బడబాముఖః । హుతాశనసహాయశ్చ ప్రశాంతాత్మా హుతాశనః ।। 26 ।। ఉగ్రతేజా మహాతేజా జన్యో విజయకాలవిత్ । జ్యోతిషామయనం సిద్ధిః సర్వవిగ్రహ ఏవ చ ।। 27 ।। శిఖీ ముండీ జటీ జ్వాలీ మూర్తిజో మూర్ధగో బలీ । వేణవీ పణవీ తాలీ ఖలీ కాలకటంకటః ।। 28 ।। నక్షత్రవిగ్రహమతిర్గుణబుద్ధిర్లయోఽగమః । ప్రజాపతిర్విశ్వబాహుర్విభాగః సర్వగోఽముఖః ।। 29 ।। విమోచనః సుసరణో హిరణ్యకవచోద్భవః । మేఢ్రజో బలచారీ చ మహీచారీ స్రుతస్తథా ।। 30 ।। సర్వతూర్యనినాదీ చ సర్వాతోద్యపరిగ్రహః । వ్యాలరూపో గుహావాసీ గుహో మాలీ తరంగవిత్ ।। 31 ।। త్రిదశస్త్రికాలధృక్కర్మసర్వబంధవిమోచనః । బంధనస్త్వసురేంద్రాణాం యుధిశత్రువినాశనః ।। 32 ।। సాంఖ్యప్రసాదో దుర్వాసాః సర్వసాధునిషేవితః । ప్రస్కందనో విభాగజ్ఞో అతుల్యో యజ్ఞభాగవిత్ ।। 33 ।। సర్వవాసః సర్వచారీ దుర్వాసా వాసవోఽమరః । హైమో హేమకరోఽయజ్ఞః సర్వధారీ ధరోత్తమః ।। 34 ।। లోహితాక్షో మహాక్షశ్చ విజయాక్షో విశారదః । సంగ్రహో నిగ్రహః కర్తా సర్పచీరనివాసనః ।। 35 ।। ముఖ్యోఽముఖ్యశ్చ దేహశ్చ కాహలిః సర్వకామదః । సర్వకాలప్రసాదశ్చ సుబలో బలరూపధృత్ ।। 36 ।। సర్వకామవరశ్చైవ సర్వదః సర్వతోముఖః । ఆకాశనిర్విరూపశ్చ నిపాతీ హ్యవశః ఖగః ।। 37 ।। రౌద్రరూపోఽంశురాదిత్యో బహురశ్మిః సువర్చసీ । వసువేగో మహావేగో మనోవేగో నిశాచరః ।। 38 ।। సర్వవాసీ శ్రియావాసీ ఉపదేశకరోఽకరః । మునిరాత్మనిరాలోకః సంభగ్నశ్చ సహస్రదః ।। 39 ।। పక్షీ చ పక్షరూపశ్చ అతిదీప్తో విశాం పతిః । ఉన్మాదో మదనః కామో హ్యశ్వత్థోఽర్థకరో యశః ।। 40 ।। వామదేవశ్చ వామశ్చ ప్రాగ్దక్షిణశ్చ వామనః । సిద్ధయోగీ మహర్షిశ్చ సిద్ధార్థః సిద్ధసాధకః ।। 41 ।। భిక్షుశ్చ భిక్షురూపశ్చ విపణో మృదురవ్యయః । మహాసేనో విశాఖశ్చ షష్టిభాగో గవాం పతిః ।। 42 ।। వజ్రహస్తశ్చ విష్కంభీ చమూస్తంభన ఏవ చ । వృత్తావృత్తకరస్తాలో మధుర్మధుకలోచనః ।। 43 ।। వాచస్పత్యో వాజసనో నిత్యమాశ్రమపూజితః । బ్రహ్మచారీ లోకచారీ సర్వచారీ విచారవిత్ ।। 44 ।। ఈశాన ఈశ్వరః కాలో నిశాచారీ పినాకభృత్ । నిమిత్తస్థో నిమిత్తం చ నందిర్నందికరో హరిః ।। 45 ।। నందీశ్వరశ్చ నందీ చ నందనో నందివర్ధనః । భగహారీ నిహంతా చ కాలో బ్రహ్మా పితామహః ।। 46 ।। చతుర్ముఖో మహాలింగశ్చారులింగస్తథైవ చ । లింగాధ్యక్షః సురాధ్యక్షో యోగాధ్యక్షో యుగావహః ।। 47 ।। బీజాధ్యక్షో బీజకర్తా అధ్యాత్మానుగతో బలః । ఇతిహాసః సకల్పశ్చ గౌతమోఽథ నిశాకరః ।। 48 ।। దంభో హ్యదంభో వైదంభో వశ్యో వశకరః కలిః । లోకకర్తా పశుపతిర్మహాకర్తా హ్యనౌషధః ।। 49 ।। అక్షరం పరమం బ్రహ్మ బలవచ్ఛక్ర ఏవ చ । నీతిర్హ్యనీతిః శుద్ధాత్మా శుద్ధో మాన్యో గతాగతః ।। 50 ।। బహుప్రసాదః సుస్వప్నో దర్పణోఽథ త్వమిత్రజిత్ । వేదకారో మంత్రకారో విద్వాన్ సమరమర్దనః ।। 51 ।। మహామేఘనివాసీ చ మహాఘోరో వశీకరః । అగ్నిజ్వాలో మహాజ్వాలో అతిధూమ్రో హుతో హవిః ।। 52 ।। వృషణః శంకరో నిత్యవర్చస్వీ ధూమకేతనః । నీలస్తథాంగలుబ్ధశ్చ శోభనో నిరవగ్రహః ।। 53 ।। స్వస్తిదః స్వస్తిభావశ్చ భాగీ భాగకరో లఘుః । ఉత్సంగశ్చ మహాంగశ్చ మహాగర్భపరాయణః ।। 54 ।। కృష్ణవర్ణః సువర్ణశ్చ ఇంద్రియం సర్వదేహినామ్ । మహాపాదో మహాహస్తో మహాకాయో మహాయశాః ।। 55 ।। మహామూర్ధా మహామాత్రో మహానేత్రో నిశాలయః । మహాంతకో మహాకర్ణో మహోష్ఠశ్చ మహాహనుః ।। 56 ।। మహానాసో మహాకంబుర్మహాగ్రీవః శ్మశానభాక్ । మహావక్షా మహోరస్కో హ్యంతరాత్మా మృగాలయః ।। 57 ।। లంబనో లంబితోష్ఠశ్చ మహామాయః పయోనిధిః । మహాదంతో మహాదంష్ట్రో మహాజిహ్వో మహాముఖః ।। 58 ।। మహానఖో మహారోమా మహాకేశో మహాజటః । ప్రసన్నశ్చ ప్రసాదశ్చ ప్రత్యయో గిరిసాధనః ।। 59 ।। స్నేహనోఽస్నేహనశ్చైవ అజితశ్చ మహామునిః । వృక్షాకారో వృక్షకేతురనలో వాయువాహనః ।। 60 ।। గండలీ మేరుధామా చ దేవాధిపతిరేవ చ । అథర్వశీర్షః సామాస్య ఋక్సహస్రామితేక్షణః ।। 61 ।। యజుః పాదభుజో గుహ్యః ప్రకాశో జంగమస్తథా । అమోఘార్థః ప్రసాదశ్చ అభిగమ్యః సుదర్శనః ।। 62 ।। ఉపకారః ప్రియః సర్వః కనకః కాంచనచ్ఛవిః । నాభిర్నందికరో భావః పుష్కరస్థపతిః స్థిరః ।। 63 ।। ద్వాదశస్త్రాసనశ్చాద్యో యజ్ఞో యజ్ఞసమాహితః । నక్తం కలిశ్చ కాలశ్చ మకరః కాలపూజితః ।। 64 ।। సగణో గణకారశ్చ భూతవాహనసారథిః । భస్మశయో భస్మగోప్తా భస్మభూతస్తరుర్గణః ।। 65 ।। లోకపాలస్తథాఽలోకో మహాత్మా సర్వపూజితః । శుక్లస్త్రిశుక్లః సంపన్నః శుచిర్భూతనిషేవితః ।। 66 ।। ఆశ్రమస్థః క్రియావస్థో విశ్వకర్మమతిర్వరః । విశాలశాఖస్తామ్రోష్ఠో హ్యంబుజాలః సునిశ్చలః ।। 67 ।। కపిలః కపిశః శుక్ల ఆయుశ్చైవ పరోఽపరః । గంధర్వో హ్యదితిస్తార్క్ష్యః సువిజ్ఞేయః సుశారదః ।। 68 ।। పరశ్వధాయుధో దేవో హ్యనుకారీ సుబాంధవః । తుంబవీణో మహాక్రోధ ఊర్ధ్వరేతా జలేశయః ।। 69 ।। ఉగ్రో వంశకరో వంశో వంశనాదో హ్యనిందితః । సర్వాంగరూపో మాయావీ సుహృదో హ్యనిలోఽనలః ।। 70 ।। బంధనో బంధకర్తా చ సుబంధనవిమోచనః । స యజ్ఞారిః స కామారిర్మహాదంష్ట్రో మహాయుధః ।। 71 ।। బహుధా నిందితః శర్వః శంకరః శంకరోఽధనః । అమరేశో మహాదేవో విశ్వదేవః సురారిహా ।। 72 ।। అహిర్బుధ్న్యోఽనిలాభశ్చ చేకితానో హవిస్తథా । అజైకపాచ్చ కాపాలీ త్రిశంకురజితః శివః ।। 73 ।। ధన్వంతరిర్ధూమకేతుః స్కందో వైశ్రవణస్తథా । ధాతా శక్రశ్చ విష్ణుశ్చ మిత్రస్త్వష్టా ధ్రువో ధరః ।। 74 ।। ప్రభావః సర్వగో వాయురర్యమా సవితా రవిః । ఉషంగుశ్చ విధాతా చ మాంధాతా భూతభావనః ।। 75 ।। విభుర్వర్ణవిభావీ చ సర్వకామగుణావహః । పద్మనాభో మహాగర్భశ్చంద్రవక్త్రోఽనిలోఽనలః ।। 76 ।। బలవాంశ్చోపశాంతశ్చ పురాణః పుణ్యచంచురీ । కురుకర్తా కురువాసీ కురుభూతో గుణౌషధః ।। 77 ।। సర్వాశయో దర్భచారీ సర్వేషాం ప్రాణినాం పతిః । దేవదేవః సుఖాసక్తః సదసత్సర్వరత్నవిత్ ।। 78 ।। కైలాసగిరివాసీ చ హిమవద్గిరిసంశ్రయః । కూలహారీ కూలకర్తా బహువిద్యో బహుప్రదః ।। 79 ।। వణిజో వర్ధకీ వృక్షో వకులశ్చందనశ్ఛదః । సారగ్రీవో మహాజత్రురలోలశ్చ మహౌషధః ।। 80 ।। సిద్ధార్థకారీ సిద్ధార్థశ్ఛందోవ్యాకరణోత్తరః । సింహనాదః సింహదంష్ట్రః సింహగః సింహవాహనః ।। 81 ।। ప్రభావాత్మా జగత్కాలస్థాలో లోకహితస్తరుః । సారంగో నవచక్రాంగః కేతుమాలీ సభావనః ।। 82 ।। భూతాలయో భూతపతిరహోరాత్రమనిందితః ।। 83 ।। వాహితా సర్వభూతానాం నిలయశ్చ విభుర్భవః । అమోఘః సంయతో హ్యశ్వో భోజనః ప్రాణధారణః ।। 84 ।। ధృతిమాన్ మతిమాన్ దక్షః సత్కృతశ్చ యుగాధిపః । గోపాలిర్గోపతిర్గ్రామో గోచర్మవసనో హరిః ।। 85 ।। హిరణ్యబాహుశ్చ తథా గుహాపాలః ప్రవేశినామ్ । ప్రకృష్టారిర్మహాహర్షో జితకామో జితేంద్రియః ।। 86 ।। గాంధారశ్చ సువాసశ్చ తపఃసక్తో రతిర్నరః । మహాగీతో మహానృత్యో హ్యప్సరోగణసేవితః ।। 87 ।। మహాకేతుర్మహాధాతుర్నైకసానుచరశ్చలః । ఆవేదనీయ ఆదేశః సర్వగంధసుఖావహః ।। 88 ।। తోరణస్తారణో వాతః పరిధీ పతిఖేచరః । సంయోగో వర్ధనో వృద్ధో అతివృద్ధో గుణాధికః ।। 89 ।। నిత్య ఆత్మసహాయశ్చ దేవాసురపతిః పతిః । యుక్తశ్చ యుక్తబాహుశ్చ దేవో దివిసుపర్వణః ।। 90 ।। ఆషాఢశ్చ సుషాఢశ్చ ధ్రువోఽథ హరిణో హరః । వపురావర్తమానేభ్యో వసుశ్రేష్ఠో మహాపథః ।। 91 ।। శిరోహారీ విమర్శశ్చ సర్వలక్షణలక్షితః । అక్షశ్చ రథయోగీ చ సర్వయోగీ మహాబలః ।। 92 ।। సమామ్నాయోఽసమామ్నాయస్తీర్థదేవో మహారథః । నిర్జీవో జీవనో మంత్రః శుభాక్షో బహుకర్కశః ।। 93 ।। రత్నప్రభూతో రక్తాంగో మహార్ణవనిపానవిత్ । మూలం విశాలో హ్యమృతో వ్యక్తావ్యక్తస్తపోనిధిః ।। 94 ।। ఆరోహణోఽధిరోహశ్చ శీలధారీ మహాయశాః । సేనాకల్పో మహాకల్పో యోగో యుగకరో హరిః ।। 95 ।। యుగరూపో మహారూపో మహానాగహనో వధః । న్యాయనిర్వపణః పాదః పండితో హ్యచలోపమః ।। 96 ।। బహుమాలో మహామాలః శశీ హరసులోచనః । విస్తారో లవణః కూపస్త్రియుగః సఫలోదయః ।। 97 ।। త్రిలోచనో విషణ్ణాంగో మణివిద్ధో జటాధరః । బిందుర్విసర్గః సుముఖః శరః సర్వాయుధః సహః ।। 98 ।। నివేదనః సుఖాజాతః సుగంధారో మహాధనుః । గంధపాలీ చ భగవానుత్థానః సర్వకర్మణామ్ ।। 99 ।। మంథానో బహులో వాయుః సకలః సర్వలోచనః । తలస్తాలః కరస్థాలీ ఊర్ధ్వసంహననో మహాన్ ।। 100 ।। ఛత్రం సుచ్ఛత్రో విఖ్యాతో లోకః సర్వాశ్రయః క్రమః । ముండో విరూపో వికృతో దండీ కుండీ వికుర్వణః ।। 101 ।। హర్యక్షః కకుభో వజ్రీ శతజిహ్వః సహస్రపాత్ । సహస్రమూర్ధా దేవేంద్రః సర్వదేవమయో గురుః ।। 102 ।। సహస్రబాహుః సర్వాంగః శరణ్యః సర్వలోకకృత్ । పవిత్రం త్రికకున్మంత్రః కనిష్ఠః కృష్ణపింగళః ।। 103 ।। బ్రహ్మదండవినిర్మాతా శతఘ్నీపాశశక్తిమాన్ । పద్మగర్భో మహాగర్భో బ్రహ్మగర్భో జలోద్భవః ।। 104 ।। గభస్తిర్బ్రహ్మకృద్బ్రహ్మీ బ్రహ్మవిద్బ్రాహ్మణో గతిః । అనంతరూపో నైకాత్మా తిగ్మతేజాః స్వయంభువః ।। 105 ।। ఊర్ధ్వగాత్మా పశుపతిర్వాతరంహా మనోజవః । చందనీ పద్మనాలాగ్రః సురభ్యుత్తరణో నరః ।। 106 ।। కర్ణికారమహాస్రగ్వీ నీలమౌళిః పినాకధృత్ । ఉమాపతిరుమాకాంతో జాహ్నవీధృదుమాధవః ।। 107 ।। వరో వరాహో వరదో వరేణ్యః సుమహాస్వనః । మహాప్రసాదో దమనః శత్రుహా శ్వేతపింగళః ।। 108 ।। పీతాత్మా పరమాత్మా చ ప్రయతాత్మా ప్రధానధృత్ । సర్వపార్శ్వముఖస్త్ర్యక్షో ధర్మసాధారణో వరః ।। 109 ।। చరాచరాత్మా సూక్ష్మాత్మా అమృతో గోవృషేశ్వరః । సాధ్యర్షిర్వసురాదిత్యో వివస్వాన్సవితామృతః ।। 110 ।। వ్యాసః సర్గః సుసంక్షేపో విస్తరః పర్యయో నరః । ఋతుః సంవత్సరో మాసః పక్షః సంఖ్యాసమాపనః ।। 111 ।। కళా కాష్ఠా లవా మాత్రా ముహూర్తాహః క్షపాః క్షణాః । విశ్వక్షేత్రం ప్రజాబీజం లింగమాద్యస్తు నిర్గమః ।। 112 ।। సదసద్వ్యక్తమవ్యక్తం పితా మాతా పితామహః । స్వర్గద్వారం ప్రజాద్వారం మోక్షద్వారం త్రివిష్టపమ్ ।। 113 ।। నిర్వాణం హ్లాదనశ్చైవ బ్రహ్మలోకః పరా గతిః । దేవాసురవినిర్మాతా దేవాసురపరాయణః ।। 114 ।। దేవాసురగురుర్దేవో దేవాసురనమస్కృతః । దేవాసురమహామాత్రో దేవాసురగణాశ్రయః ।। 115 ।। దేవాసురగణాధ్యక్షో దేవాసురగణాగ్రణీః । దేవాతిదేవో దేవర్షిర్దేవాసురవరప్రదః ।। 116 ।। దేవాసురేశ్వరో విశ్వో దేవాసురమహేశ్వరః । సర్వదేవమయోఽచింత్యో దేవతాత్మాఽఽత్మసంభవః ।। 117 ।। ఉద్భిత్త్రివిక్రమో వైద్యో విరజో నీరజోఽమరః । ఈడ్యో హస్తీశ్వరో వ్యాఘ్రో దేవసింహో నరర్షభః ।। 118 ।। విబుధోఽగ్రవరః సూక్ష్మః సర్వదేవస్తపోమయః । సుయుక్తః శోభనో వజ్రీ ప్రాసానాం ప్రభవోఽవ్యయః ।। 119 ।। గుహః కాంతో నిజః సర్గః పవిత్రం సర్వపావనః । శృంగీ శృంగప్రియో బభ్రూ రాజరాజో నిరామయః ।। 120 ।। అభిరామః సురగణో విరామః సర్వసాధనః । లలాటాక్షో విశ్వదేవో హరిణో బ్రహ్మవర్చసః ।। 121 ।। స్థావరాణాం పతిశ్చైవ నియమేంద్రియవర్ధనః । సిద్ధార్థః సిద్ధభూతార్థోఽచింత్యః సత్యవ్రతః శుచిః ।। 122 ।। వ్రతాధిపః పరం బ్రహ్మ భక్తానాం పరమా గతిః । విముక్తో ముక్తతేజాశ్చ శ్రీమాన్ శ్రీవర్ధనో జగత్ ।। 123 ।। ఉత్తరపీఠికా (ఫలశృతి): యథా ప్రధానం భగవానితి భక్త్యా స్తుతో మయా । యం న బ్రహ్మాదయో దేవా విదుస్తత్త్వేన నర్షయః ।। 1 ।। స్తోతవ్యమర్చ్యం వంద్యం చ కః స్తోష్యతి జగత్పతిమ్ । భక్త్యా త్వేవం పురస్కృత్య మయా యజ్ఞపతిర్విభుః ।। 2 ।। తతోఽభ్యనుజ్ఞాం సంప్రాప్య స్తుతో మతిమతాం వరః । శివమేభిః స్తువన్ దేవం నామభిః పుష్టివర్ధనైః ।। 3 ।। నిత్యయుక్తః శుచిర్భక్తః ప్రాప్నోత్యాత్మానమాత్మనా । ఏతద్ధి పరమం బ్రహ్మ పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి ।। 4 ।। ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ స్తువంత్యేతేన తత్పరమ్ । స్తూయమానో మహాదేవస్తుష్యతే నియతాత్మభిః ।। 5 ।। భక్తానుకంపీ భగవానాత్మసంస్థాకరో విభుః । తథైవ చ మనుష్యేషు యే మనుష్యాః ప్రధానతః ।। 6 ।। ఆస్తికాః శ్రద్దధానాశ్చ బహుభిర్జన్మభిః స్తవైః । భక్త్యా హ్యనన్యమీశానం పరం దేవం సనాతనమ్ ।। 7 ।। కర్మణా మనసా వాచా భావేనామితతేజసః । శయానా జాగ్రమాణాశ్చ వ్రజన్నుపవిశంస్తథా ।। 8 ।। ఉన్మిషన్నిమిషంశ్చైవ చింతయంతః పునః పునః । శృణ్వంతః శ్రావయంతశ్చ కథయంతశ్చ తే భవమ్ ।। 9 ।। స్తువంతః స్తూయమానాశ్చ తుష్యంతి చ రమంతి చ । జన్మకోటిసహస్రేషు నానాసంసారయోనిషు ।। 10 ।। జంతోర్విగతపాపస్య భవే భక్తిః ప్రజాయతే । ఉత్పన్నా చ భవే భక్తిరనన్యా సర్వభావతః ।। 11 ।। భావినః కారణే చాస్య సర్వయుక్తస్య సర్వథా । ఏతద్దేవేషు దుష్ప్రాపం మనుష్యేషు న లభ్యతే ।। 12 ।। నిర్విఘ్నా నిశ్చలా రుద్రే భక్తిరవ్యభిచారిణీ । తస్యైవ చ ప్రసాదేన భక్తిరుత్పద్యతే నృణామ్ ।। 13 ।। యేన యాంతి పరాం సిద్ధిం తద్భావగతచేతసః । యే సర్వభావానుగతాః ప్రపద్యంతే మహేశ్వరమ్ ।। 14 ।। ప్రపన్నవత్సలో దేవః సంసారాత్తాన్సముద్ధరేత్ । ఏవమన్యే వికుర్వంతి దేవాః సంసారమోచనమ్ ।। 15 ।। మనుష్యాణామృతే దేవం నాన్యా శక్తిస్తపోబలమ్ । ఇతి తేనేంద్రకల్పేన భగవాన్ సదసత్పతిః ।। 16 ।। కృత్తివాసాః స్తుతః కృష్ణ తండినా శుభబుద్ధినా । స్తవమేతం భగవతో బ్రహ్మా స్వయమధారయత్ ।। 17 ।। గీయతే చ స బుద్ధ్యేత బ్రహ్మా శంకరసన్నిధౌ । ఇదం పుణ్యం పవిత్రం చ సర్వదా పాపనాశనమ్ ।। 18 ।। యోగదం మోక్షదం చైవ స్వర్గదం తోషదం తథా । ఏవమేతత్పఠంతే య ఏకభక్త్యా తు శంకరమ్ ।। 19 ।। యా గతిః సాంఖ్యయోగానాం వ్రజంత్యేతాం గతిం తదా । స్తవమేతం ప్రయత్నేన సదా రుద్రస్య సన్నిధౌ ।। 20 ।। అబ్దమేకం చరేద్భక్తః ప్రాప్నుయాదీప్సితం ఫలమ్ । ఏతద్రహస్యం పరమం బ్రహ్మణో హృది సంస్థితమ్ ।। 21 ।। బ్రహ్మా ప్రోవాచ శక్రాయ శక్రః ప్రోవాచ మృత్యవే । మృత్యుః ప్రోవాచ రుద్రేభ్యో రుద్రేభ్యస్తండిమాగమత్ ।। 22 ।। మహతా తపసా ప్రాప్తస్తండినా బ్రహ్మసద్మని । తండిః ప్రోవాచ శుక్రాయ గౌతమాయ చ భార్గవః ।। 23 ।। వైవస్వతాయ మనవే గౌతమః ప్రాహ మాధవ । నారాయణాయ సాధ్యాయ సమాధిష్ఠాయ ధీమతే ।। 24 ।। యమాయ ప్రాహ భగవాన్ సాధ్యో నారాయణోఽచ్యుతః । నాచికేతాయ భగవానాహ వైవస్వతో యమః ।। 25 ।। మార్కండేయాయ వార్ష్ణేయ నాచికేతోఽభ్యభాషత । మార్కండేయాన్మయా ప్రాప్తో నియమేన జనార్దన ।। 26 ।। తవాప్యహమమిత్రఘ్న స్తవం దద్యాం హ్యవిశ్రుతమ్ । స్వర్గ్యమారోగ్యమాయుష్యం ధన్యం వేదేన సమ్మితమ్ ।। 27 ।। నాస్య విఘ్నం వికుర్వంతి దానవా యక్షరాక్షసాః । పిశాచా యాతుధానా వా గుహ్యకా భుజగా అపి ।। 28 ।। యః పఠేత శుచిః పార్థ బ్రహ్మచారీ జితేంద్రియః । అభగ్నయోగో వర్షం తు సోఽశ్వమేధఫలం లభేత్ ।। 29 ।। ఇతి శ్రీ బ్రహ్మదేవ రచిత ‐ తండి మహర్షి కృత ‐ ఉపమన్యు మహర్షి బోధిత ‐ శ్రీ కృష్ణ ప్రచురిత (ప్రచోదిత) శ్రీ శివ సహస్రనామ స్తోత్రం।।